ABU ALI IBN SINO IRFONIY QARASHLARI: «TAʼBIRI MANZIL» ASARI MISOLIDA

Ibn Sinoning soʻzlariga koʻra, bu fazilatlar bilan taʼminlangan inson hayoti yaxshi va foydali boʻladi. Ushbu fazilatlar qush va salohiyatning asosi boʻlib xizmat qiladi va mukammal tarbiya, olijanob kayfiyat va koʻnikmalar bilan birga goʻzallik, joziba va inoyat manbai hisoblanadi. Inson goʻzalligiga bagʻishlangan bu muazzam madhiya Ibn Sinoning “Dunyoviy Hikmat” (“Tadbiri manzil”) asarida alohida ifoda topadi. Uning insonning tashqi va ishki goʻzalligini tavsiflashga bagʻishlangan quyidagi soʻzlari uning barcha estetik baholarining yetakchisidir. Ibn Sinoga koʻra, insonning ichki dunyosi, uning goʻzalligi bevosita intellektual va axloqiy tabiatidan kelib chiqadi. Barcha fazilatlar doirasi aqlning oʻzi, aql va sezgi bilan toblanadi, bu orqali inson tabiatning eng mukammal va eng oliy mavjudotiga aylanadi. Oliy qudratli Yaratuvchi, — deb taʼkidlaydi olim, — insoniyatga oʻzining yaxshi xususiyatlarini ato yetdi, shu tufayli insonning koinotdagi oʻrni, uning yaratganlarning koʻpligi bilan taqqoslaganda, yanada yuksak va afzalroq boʻldi. Mazkur imtiyoz tufayli inson oʻz mohiyatida tabiat mavjudotlarining eng mukammaliga, tana tarkibida esa mavjudotlarning eng uygʻuniga aylanib, eng goʻzal mavjudotga aylandi. Insonning borliq iyerarxiyasidagi oʻrnini, shuningdek, insonning ishki va tashqi tabiatini tavsiflashi sharqning butun oʻrta asr falsafiy tafakkuridagi insonning eng yorqin va ulugʻvor bahosi deb belgilangan.