MARKAZIY OSIYO POPULYATSIYASIDA “SPORTCHI YURAGI” FENOMENI: O'ZBEKISTON SPORTCHI VA HARBIYLARINING ELEKTROKARDIOGRAFIK VA EXOKARDIOGRAFIK O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI

Maqsad: O‘zbekiston sportchilari va harbiy xizmatchilarning yurak elektrokardiografik va exokardiografik xususiyatlarini xalqaro konsensuslar (ESC 2022, AHA/ACC) asosida tahli l qilish va jismoniy mashqlar bilan shug‘ullanuvchi shaxslarda to‘satdan o‘lim omillarini skrining qilish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqish.

Usullar: Tadqiqotda yuqori malakali 75 nafar sportchi va 44 nafar harbiy xizmatchi ishtirok etdi. Barcha ishtirokchilarga EKG va ExoKG tekshiruvlari o‘tkazildi. Olingan ma'lumotlar "Sietl tavsiyalari" (2013) va ESCning yangi sport kardiologiyasi bo‘yicha tavsiyalari (2022) bilan solishtirildi.

Natijalar: Xarakterli moslashish o'zgarishlari aniqlandi: sinus bradikardiyasi (4%), I darajali AV-blokada (3%), QT intervalining cho'zilishi (346±26 ms). Sportchilarning chap qorinchacha massa indeksi 130,88±3,17 g/m² ni tashkil etdi, bu ESC 2022 ning chegaraviy qiymatlaridan oshadi, lekin sistolik va diastolik funksiyaning saqlanganligi sharoitida kontsentrik fiziologik gipertrofiya modeliga mos keladi. Harbiy xizmatchilarda ham asosan mashqlarning tabiati bilan bog'liq kontsentrik chap qorinchacha gipertrofiyasi kuzatildi.

Xulosa: Tadqiqot natijalari asosan xalqaro ma'lumotlar bilan mos keladi, lekin o'zbek populyatsiyasida o'ziga xos xususiyatlarni namoyon qiladi, bu milliy skrining protokollarini ishlab chiqishda hisobga olinishini talab qiladi.