SMART-KONTRAKTLAR TERMINOLOGIYASI, KELIB CHIQISHI VA AHAMIYATI

mazkur maqolada smart-kontraktlar tushunchasi, kelib chiqishi, ishlash mexanizmi va amaliy qoʻllanish doiralari tahlil qilingan. Smart-kontraktlar dasturiy ta’minot vositasida avtomatik tarzda bajariladigan, ishtirokchilar oʻrtasidagi kelishuvlarni vositachilarsiz amalga oshiruvchi raqamli shartnomalardir. Ularning paydo boʻlishi 1990-yillarda Nik Szabo tomonidan ilgari surilgan nazariy g‘oyalarga borib taqaladi. Bugungi kunga kelib, blokcheyn texnologiyasi yordamida smart-kontraktlar moliyaviy xizmatlar, sog‘liqni saqlash, ovoz berish tizimlari kabi koʻplab sohalarda qoʻllanilmoqda. Maqolada ushbu kontraktlarning afzalliklari — xavfsizlik, tezkorlik, arzonlik, va ishonchlilik — bilan bir qatorda, ularning keng joriy etilishida yuzaga keladigan huquqiy va texnik muammolar, xususan, kodlash va oʻzgartirib boʻlmaslik (immutability) muammolari ham yoritilgan. Xulosa sifatida, smart-kontraktlar kelajakdagi raqamli huquqiy munosabatlarning asosi boʻlishi mumkinligi ta’kidlangan.